GEORGIË

De grottensteden van Georgië: van Vardzia tot David Gareja

De grotten van Uplistsikhe nabij Gori in Georgië

Georgië heeft nogal wat te bieden: indrukwekkende natuur in de Caucasus, heerlijk eten en drinken in Kakheti, oude kerken en kloosters door het hele land, een hippe hoofdstad en overal dat vleugje Sovjet. Maar er is meer. In Georgië vind je namelijk een aantal bijzondere grotcomplexen, die soms honderden jaren dienst hebben gedaan als kloosters en woningen. Vardzia is waarschijnlijk het meest bekend, maar ook Uplistsikhe en David Gareja zijn absoluut een bezoek waard. 

Als je rondreist door Georgië kun je niet om de vele oude Georgisch-orthodoxe kloosters en kerken heen. Ze hangen vol met eeuwenoude panelen met afbeeldingen van oude heiligen en zijn van binnen soms volledig bedekt met fresco’s, zoals het Gelatiklooster in de buurt van Kutaisi. Deze kerken getuigen, net als de stenen wachttorens in Tusheti, van een lange geschiedenis. En die geschiedenis is niet bepaald onbewogen te noemen.

In de afgelopen twee millennia kende het huidige Georgië namelijk een opkomst en ondergang van verschillende koninkrijken en werd het beheerst door Byzantijnen, Mongolen, Timur, Turken, Ottomanen, Perzen en Russen. Het is dan ook in die periode dat er enkele fascinerende grottencomplexen ontstaan zijn. Op zoek naar bescherming tegen mogelijke aanvallers gingen mensen in grotten wonen en werden er grote kloostercomplexen gebouwd. Sommige daarvan zijn worden tot op heden bewoond door monniken.

Uitzicht op Vardzia in Georgië

Vardzia

In het zuiden van Georgië, niet ver van de grens met Turkije en Armenië, ligt de grotstad Vardzia. Deze berg aan de oever van de Mtkvari zou al eeuwen eerder voor het eerst zijn bewoond, maar koning Giorgi III besloot er een stad te bouwen die door zijn ligging beschermd zou zijn tegen aanvallen van Mongolen. Zijn dochter, koningin Tamar, voltooide de werkzaamheden in 1185.

Omdat het complex alleen toegankelijk was via een paar goed verborgen tunnels, vormde het een haast onneembare vesting. De stad binnen in de berg was zo’n dertien verdiepingen hoog, telde meer dan 6000 kamers en had zelfs een irrigatiesysteem. Een grote aardbeving in 1283 verwoestte echter meer dan de helft van de stad. Een deel van de berg brak af en het gangenstelsel werd van buiten zichtbaar. En dat deel is wat je tegenwoordig kunt zien. Vanaf de weg naar Vardzia kijk je namelijk al tegen die indrukwekkende gatenkaas van gangenstelsels aan.

Grotwoningen en kerk in de grotten van Vardzia in Georgië

De grotten van Vardzia in Georgië

In de eeuwen na de aardbeving is Vardzia meerdere keren aangevallen. Toch bleven enkele monniken tot de dag van vandaag in het complex wonen om het te beheren en behouden. De grotwoningen van de monniken zijn niet toegankelijk. Wel kun je langs de kerkjes en kapellen in de grotten wandelen en je ogen uitkijken bij de kleurrijke fresco’s.

Hoe bereik je Vardzia?

Vardzia ligt op iets meer dan vier uur rijden van Tbilisi. Niet ideaal voor een dagtripje dus. Op onze reis door Georgië en Azerbeidzjan bezochten wij Vardzia vanuit Akhaltsikhe, een stad gelegen op één uur rijden van Vardzia. In Akhaltsikhe kun je ook het Rabatikasteel bekijken, maar verder is er weinig reden om hier te zijn. Hotels in Vardzia zijn er niet zo veel, maar in de omgeving zijn wel enkele guesthouses en homestays te vinden.

Reizen met de marshrutka van Akhaltsikhe naar Vardzia is best lastig. Ze rijden namelijk niet vaak of soms zelfs maar één keer per dag. Een betere optie is een gedeelde taxi, die vertrekt vanaf het busstation. Aangezien er niet zoveel toeristen zijn, word je waarschijnlijk vanzelf gespot door een chauffeur. Wij gingen uiteindelijk zelf op zoek naar medereizigers en betaalden met z’n vieren zo’n 70 GEL voor de hele taxi. Deze stopte onderweg bij het middeleeuwse fort Kvertvisi, het grotklooster Vanis Kvabebi en het klooster van Sapara. Daarna bracht hij ons weer terug naar Akhaltsikhe.

Uplistsikhe

Wanneer Vardzia niet in je reisschema past, dan is er een alternatief vlakbij Gori: Uplistsikhe. Dit complex werd waarschijnlijk al zes eeuwen vóór Christus bewoond en in 1240 grotendeels verwoest door de Mongolen. In de tussentijd kende het verschillende ups en downs. In de hoogtijdagen zouden er zo’n 20.000 mensen hebben geleefd. Helaas is het deel dat nu nog te zien is een stuk kleiner dan het in die tijd was.

Uitzicht op Uplistsikhe nabij Gori in Georgië

Grotten van Uplistsikhe nabij Gori in Georgië

Door de opgravingen in de afgelopen eeuw is alleen de binnenstad toegankelijk geworden. De grotten die zijn blootgelegd hebben bijvoorbeeld dienst gedaan als tempel of keuken. Doordat Uplistsikhe op een bergflank ligt kun je het niet alleen al van een afstand zien liggen, maar heb je vanuit Uplistsikhe ook een prachtig uitzicht over de vallei en de Mtkvari rivier.

Hoe bereik je Uplistsikhe?

Vanuit Gori kun je het complex op twee manieren bereiken. Wij kozen voor de marshrutka met Kvakhvreli als bestemming. Wanneer je dit dorpje bereikt, zal de chauffeur je ongetwijfeld vertellen dat je uit moet stappen. Vervolgens is het nog ongeveer 2 kilometer lopen naar het complex. Je kunt het dan al aan de andere kant van de brug zien liggen.

Je kunt uiteraard ook een taxi nemen. Het voordeel is dat de chauffeur dan op je wacht en je terugbrengt naar Gori. Je kunt deze opties natuurlijk ook combineren: als je op de heenweg een marshutka neemt, is de kans groot dat je ter plekke een goed aanbod krijgt om met een taxi terug te reizen.

David Gareja

David Gareja, ten oosten van Tbilisi, is van deze drie grottensteden het lastigst te bereiken. Het complex van kloosters ligt namelijk in een zeer afgelegen gebied aan de grens met Azerbeidzjan. Op de weg er naartoe wordt het landschap steeds kaler en stoffiger en ga je je langzaam afvragen of leven hier nog wel mogelijk is. Toch wonen er al sinds de zesde eeuw monniken in de grotwoningen van de kloosters. De populatie varieerde door de eeuwen heen nogal. Ook dit complex heeft namelijk te lijden heeft gehad onder de Mongolen, Timur Lenk en Sovjet-soldaten die in het complex een mooi oefendoelwit zagen.

De grotwoningen zelf zijn niet toegankelijk, maar andere delen van de twee kloosters in dit gebied wel. Je betreedt het complex bij het Lavra klooster, vanuit waar je een mooi uitzicht hebt op de tuin en de grotwoningen. Het zijn eenvoudige woningen, verborgen in de helling, waar zo nu en dan monniken in lange, zwarte gewaden in of uit lopen.

Via een wandelpad kun je een flink stuk omhoog naar de bergrug wandelen. Hier passeer je wachttorens met wat verveelde soldaten die de grens met Azerbeidzjan, gelegen op een steenworp afstand, bewaken. Het uitzicht vanaf deze bergrug over de uitgestrekte vlakte is zonder overdrijven fenomenaal te noemen. Als je het pad verder volgt, kom je bij het Udabno klooster en na een wandeling van enkele uren kom je uiteindelijk weer bij het Lavra klooster uit.

Lavra Klooster bij David Gareja in Georgië

Uitzicht op Azerbeidzjan nabij David Gareja in Georgië

Hoe bereik je David Gareja?

David Gareja is alleen per taxi of eigen auto bereikbaar. Met openbaar vervoer zou je eventueel nog naar Sagarejo kunnen, maar vanuit daar is een taxi toch echt de enige mogelijkheid. Taxi’s zijn gelukkig wel eenvoudig te regelen bij je hotel of homestay in bijvoorbeeld Tbilisi, Telavi of zoals in ons geval Sighnaghi.

Wanneer je je vervoer vanuit een hotel of homestay regelt, is de kans bovendien groot dat je de taxi kunt delen met andere mensen. Reken op 100 tot 120 GEL (zo’n 40 euro) voor een retourtje voor de hele taxi. Dat lijkt veel, maar hou er rekening mee dat de rit een dikke twee uur duurt, waarbij je een groot deel over oncomfortabele en stoffige wegen scheurt.

Neem ook voldoende eten en drinken mee, want eenmaal uit de bewoonde wereld kom je geen winkel meer tegen. De chauffeur wil ongetwijfeld even voor je langs de kant van de weg stoppen zodat je een tjoertsjchela kunt kopen, de Georgische snicker gemaakt van druiven en noten. Goed tegen de honger én lekker.

Gepubliceerd op 12 juni 2018

Lees ook

Schrijf als eerste een reactie

Laat een reactie achter