GEORGIË

Nationaal Park Tusheti: Georgische gastvrijheid in de Caucasus

Keselo wachttorens op berg in Tusheti, Georgië

In Nationaal Park Tusheti bepalen de pieken van de Caucasus het decor en lijkt de tijd langzamer te gaan dan in de rest van Georgië. Slechts één weg – volgens sommigen een van de gevaarlijkste wegen ter wereld – leidt naar een verzameling dorpjes waar telefoons geen bereik hebben. Tijdens de lange, barre winters is de weg niet begaanbaar en blijven er slechts enkele families achter. In de zomer komt Tusheti tot leven. Je wordt er ontvangen met die typisch Georgische gastvrijheid en maakt er lange wandeltochten langs eeuwenoude uitkijktorens. 

Zachtjes wordt er op de deur van onze kamer geklopt. De vrouw des huizes. We spreken elkaars taal niet, maar met gebaren en het woord khinkali maakt ze ons duidelijk dat er iets met die heerlijke Georgische dumplings staat te gebeuren. Als we ons even later beneden in haar kleine, donkere keuken melden, worden we door haar dochter in gebrekkig Engels uitgenodigd voor een spoedcursus khinkali vouwen. De vrouwen van de familie vouwen perfecte dumplings en glimlachen om ons gestuntel. Wat wij maken lijkt alleen met veel fantasie op de originele khinkali, maar toch worden we uitgebreid gecomplimenteerd met het resultaat. Even later zitten we achter een bord vol stomende khinkali en verbazen ons weer over de gastvrijheid van Georgiërs.

Bereiden van khinkali in Tusheti, Georgië

Waar vind ik Tusheti op de kaart?

Laten we bij het begin beginnen. Tusheti ligt nogal afgelegen, in het noordoosten van Georgië, niet ver van de grens met Rusland. De grenzen met de autonome republiek Dagestan en de republiek Tsjetsjenië liggen op een steenworp afstand. Dat klinkt natuurlijk wel lekker avontuurlijk, maar het betekent ook dat je enigszins moet opletten als je van plan bent om zonder vast plan hele lange wandelingen te maken. Je wilt hier niet per ongeluk een grens passeren. De grenzen worden continu bewaakt door Georgische militairen, dus als het goed is word je tijdig gewaarschuwd.

Tusheti National Park is een beschermd gebied op ongeveer 2000 meter hoogte en is zeer dun bevolkt. Als je er naartoe reist, zul je waarschijnlijk overnachten in Omalo, Diklo of Dartlo. Omalo is vrij uitgestrekt en lijkt een relatief groot dorp. Volgens Wikipedia wonen er echter maar 37 mensen. Dat er meer huizen dan inwoners zijn, komt doordat het een bestemming is waar mensen uit de grotere steden, zoals Tbilisi, hun zomers doorbrengen.

Uitzicht op Abano bergpas in Tusheti, Georgië

Wij overnachtten in Omalo, in een guesthouse van enkele van de weinige permanente bewoners. Zij raken tijdens de winter vrijwel volledig geïsoleerd door de vele sneeuw die de Abano bergpas ontoegankelijk maakt. Hun bevoorrading wordt dan geregeld door militairen van het Georgische leger, die in Omalo landen als ze per helikopter de grenswachten even verderop komen aflossen.

Medische hulp is in die periode vrijwel uitgesloten. Zo vertelt onze gastvrouw dat ze haar kromme rug te wijten is aan die keer dat ze viel, haar rug brak en niet op tijd behandeld kon worden. Voor ons is Omalo een plek om even tot rust te komen, weg te zijn van de drukte van de stad, maar voor de bewoners kan het leven hier hard zijn.

Hoe kom ik in Tusheti?

Met openbaar vervoer kom je er in elk geval niet. Eén optie om er wél te komen is door zelf een 4WD (en zeker niet minder dan dat!) te huren en de weg er naar toe zelf af te leggen. Qua route kan er weinig misgaan, maar je moet wel weten hoe je over dit terrein moet rijden. Het eerste stuk is nog geasfalteerd, maar daarna is de weg onverhard en zijn er zelfs stukken waar je over rotsblokken rijdt. Dat, in combinatie met steile haarspeldbochten, een gebrek aan vangrails en de Georgische rijstijl van medeweggebruikers, zorgt voor een flinke uitdaging!

4WD op weg naar Tusheti, Georgië

Wij kozen echter voor een taxi. Deze werd voor ons geregeld vanuit het fijne guesthouse Zandarashvili in Sighnaghi, in de wijnregio Kakheti. Vanuit plaatsen als Kvareli, Telavi of Sagarejo kun je dit ongetwijfeld ook regelen. Het principe is vaak heel simpel: je vertelt iemand dat je naar Tusheti wil en de rest gaat vanzelf. Guesthouses regelen een chauffeur met auto en laten je vervolgens weten wat het kost. Mochten er nog plekken over zijn in de auto, dan probeert de chauffeur nog andere reizigers met dezelfde bestemming te vinden.

En hoe kom ik weer terug?

Je kunt met je chauffeur afspreken dat hij je ook weer terugbrengt naar de bewoonde wereld. Als je maar even blijft, wacht hij op je in Omalo, anders komt hij later terug. Maar ook als je niks afspreekt, is de kans groot dat je wel een chauffeur vindt die wacht totdat hij genoeg kandidaten heeft om een financieel aantrekkelijke rit naar beneden te maken. Ook hier geldt dat je bij je guesthouse kunt uitleggen wat je plan is en dat het dan vanzelf geregeld wordt. Kortom, beneden kom je altijd wel weer maar zorg dat je enigszins flexibel bent.

Is de weg echt zo gevaarlijk?

Deze weg was één van de spectaculaire routes in het programma De gevaarlijkste wegen en langs de afgronden staan verschillende kruisen en monumenten. Die laatste tonen misschien vooral aan dat ’s avonds na flink wat goedkope Georgische wijn naar beneden rijden in een auto uit lang vervlogen tijden misschien niet zo’n goed plan is. Wij hebben ons als passagiers van een zeer ervaren chauffeur in een goede auto namelijk geen moment onveilig gevoeld.

Uitzicht vanaf Abano bergpas in Tusheti, Georgië

De rit van Sighnaghi naar Omalo duurt een dikke 7 uur. In de eerste uren ben je op weg naar de Abano bergpas, op zo’n 3000 meter hoogte. In de eerste kilometers is er nog flink wat begroeiing, maar langzaam wordt het landschap kaler. Rondom de bergpas liggen enkele indrukwekkende haarspeldbochten op je te wachten.

Waar slaap in ik Tusheti?

In Omalo liggen diverse eenvoudige, houten huizen enigszins willekeurig verspreid over de vallei. Veel daarvan hebben kamers voor gasten. Vaak hoef je echter niet zelf te kiezen waar je verblijft. In Georgië wordt in het homestay of guesthouse waar je verblijft vaak al een volgende slaapplaats voor je geregeld. En hoewel je vast ook je eigen plan kunt trekken, is het stiekem ook best fijn om de controle los te laten en te vertrouwen op de ervaring van anderen.

In ons geval hadden ze bij het guesthouse in Sighnaghi al geprobeerd een accommodatie voor ons in Omalo te reserveren. Toen die bij aankomst toch vol bleek te zitten, had onze chauffeur nog wel een andere optie voor ons en kwamen we terecht in Guesthouse Old Omalo. Daar hebben ze een aparte verdieping met gastenkamers en zelfs een gemeenschappelijke badkamer met douche en toilet. Hoewel daar geen warm water was, voelde het toch relatief luxe.

Guesthouse Old Omalo in Tusheti, Georgië

Herders met schapen in Tusheti, Georgië

Echte luxe hoef je hier namelijk niet te verwachten. Het leven en de voorzieningen zijn eenvoudig en op veel plekken is het toilet een fraai getimmerd hokje in de achtertuin is. Reken ook niet op mobiel bereik, wifi of een pinautomaat. Neem dus voldoende contant geld mee om accommodatie en vervoer te kunnen betalen. Bij guesthouses kun je ook eenvoudig en traditioneel eten, want restaurants zul je hier niet vinden.

Wat kan ik doen in Tusheti?

Het schijnt dat je hier fantastische wandelingen kunt maken. Het schijnt, want wij verbleven hier helaas maar twee nachten en de gevolgen van de Georgische gastvrijheid zorgden er in ons geval voor dat we op de enige volledige dag hier niet heel veel verder kwamen dan een rondje Omalo. Met de familie van het guesthouse en de andere gasten werden namelijk uitgebreid toosts uitgebracht op alles wat je maar kunt bedenken. Na vele glaasjes chacha (druivenwodka) sloten we ons aan bij een groep jongeren uit Tbilisi die bij een kampvuur traditionele liedjes zongen en nóg meer drank rond lieten gaan. Je raadt het al: de volgende dag was er sprake van een behoorlijke kater en voor die wandelingen moeten we dus nog een keer terugkomen.

Keselo wachttoren in Tusheti, Georgië

Mocht je je alcoholgebruik iets beter onder controle hebben, dan kun je ten noorden van Omalo (richting de grens met Rusland) wandelen langs veel oude keselo. Dit zijn wachttorens van soms wel honderden jaren oud. Veel van de wandelroutes die je kunt volgen lopen langs deze torens of naar een meer genaamd Oreti. Ook kun je paarden huren en paardrijtochten door het gebied maken.

Meer informatie over activiteiten in Tusheti kun je krijgen in het plaatselijke tourist information center (dat is er dan weer wel!). Dit ligt aan de linkerkant van de weg, nog voordat je Omalo binnenrijdt.

Uitzicht over Omalo in Tusheti, Georgië

Aanrader dus?

Absoluut! Tusheti is een indrukwekkend gebied, waar je een gevoel kunt krijgen voor het oude leven in de Caucasus. Eigenlijk is de weg er naartoe alleen al de moeite waard. Het is vergelijkbaar met Mestia in Svaneti, een natuurgebied ingeklemd tussen Abchazië en Zuid-Ossetië, in het noordwesten van Georgië.

Wij kozen voor Tusheti omdat het qua ligging beter paste in onze reis van drie weken door Georgië en in Azerbeidzjan en omdat het nog relatief onbekend is. Maar als je voor een andere route kiest, dan is Svaneti dus ook het overwegen waard.

Gepubliceerd op 13 januari 2018

Lees ook

Schrijf als eerste een reactie

Laat een reactie achter